Ankara Bilim Üniversitesi’nde düzenlenen “Anayasa Mahkemesinde Bireysel Başvurunun Türk Hukukuna Etkisi” konulu sempozyumda konuşan AYM Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvurunun giderek geliştiğini ve yargı sistemi üzerinde dönüştürücü etkiler yarattığını ifade etti. En çok yöneltilen eleştirinin, bireysel başvurunun Anayasa Mahkemesi’ni adeta bir süper temyiz merciine dönüştürdüğü iddiası olduğunu belirten Özkaya, bu görüşe katılmadığını, bireysel başvurunun temyiz mekanizması olmadığını vurguladı.
“AYM’NİN GÖREVİ YASA DEĞİL ANAYASA DENETİMİ”
Özkaya, bireysel başvuruda sadece Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin ortak koruma alanında kalan haklara ilişkin başvuruların değerlendirilebildiğini, iç hukuk yolları tüketilmeden yapılan başvuruların kabul edilmediğini belirtti. AYM’nin yaptığı denetimin, yerel mahkemelerin kararlarının kanuna uygunluğuna değil, anayasal hak ve özgürlükler açısından denetlenmesine dayandığını söyledi.
İHLAL ORANLARI ÇOK DÜŞÜK
Bireysel başvuru kapsamında verilen ihlal kararlarının oranlarına da değinen Özkaya, adli yargıya ilişkin başvurularda ihlal oranının yüzde 3-3,5, idari yargıda ise yüzde 2,5-3 seviyelerinde olduğunu belirterek, bu oranların Yargıtay ve Danıştay’ın bozma oranlarından oldukça düşük olduğunu ifade etti.
“TEMEL HAKLAR KONUSUNDA FARKINDALIK OLUŞTU”
Özkaya, bireysel başvurunun yargı organlarında temel hak ve özgürlükler konusunda önemli bir bilinç yarattığını vurguladı. Türk hukuk sisteminin evrensel ilke ve standartlara daha fazla uyum sağlamaya başladığını, bu dönüşümde bireysel başvuru sisteminin önemli bir rol oynadığını kaydetti.