Şeyma KARADENİZ – Çocuk Gelişimci
İnatçılık nedir?
Belli bir nedene bağlı olmaksızın çocuğun bir konu hakkında aşırıya kaçarak istediği şeyi yaptırma çabasına inatçılık denir.
İnatçılık hangi dönemlerde normaldir?
İnatçılık, bazı dönemlerinde ortaya çıkan bir özelliktir.Bu dönem yaklaşık 18 aylıktan başlayıp 4 yaşına kadar devam eder.
Bu yaşlarda görülen inatçılık normal gelişim özelliği olarak kabul edilir.Çocuğun gelişim özelliği olduğu için anormal bir davranış olarak nitelendirilmemelidir.
Çocukların inatçılık sebepleri nelerdir?
Gerekli ya da gereksiz her şey çocuk için inatçılık sebebi olabilir.
*Kendi varlıklarını çevrelerine kabul ettirme
*Kıyafet giymek istememe
*İstediği oyuncağın alınmaması
*Oyuncağını paylaşmak istememe
*Oynadığı oyunu ya da çizgi filmi bırakıp başka bir yere gitmek istememe
*Kardeşler arasında ayrım yapma
*Yetiştirilme biçimi
*Mizacından kaynaklanma
*Ailenin olumsuz bir model olması
*Parktan dönmek istememe
Bu sebepler bireysel olarak değişebilir. İnatçılık için pek çok sebep vardır …
Ebeveynlerin en sık yaptığı YANLIŞ davranış?
Yetişkin kişinin, çocuğun gösterdiği inat davranışına inatla karşılık verip çocuğun direnme gücünü kırmaya çalışmalarıdır . -Bu yanlış bir davranıştır –
Çünkü çocuklar herhangi bir şeyde inatlaşıldığı taktirde o şeyi daha çok yapmak isterler.Hatta o davranışı yapmak istemeselerde ya da yapmaktan vazgeçtilerse bile biranda tepki gösterildiği taktirde o davranışı yapmakta daha çok direneceklerdir.Bu tutumda ısrarcı hale gelmesinde siz onu istekli hale getirmiş olacaksınız.
*Peki ne yapılmalı?
-Çocuğun inat nöbetinin geçmesini bekleyip onun dikkatini farklı bir yöne çekmelisiniz.
Ebeveynler inatçılığı azaltmak için neler yapmalılar?
*Çocukları bir şeyi istediği zaman direkt olarak ‘HAYIR ‘ dememeliler.Çocuklarını dinleyip onu neden yapmadıklarını çocuklarının anlayabileceği bir şekilde çocuklana izah etmeliler.
*Çocuklarına olabildiğince çok ‘SEÇENEK’ sunmalılar.Mesela çocukları kıyafet giymek istemediği yada yemek yemediği zaman.Hangisini giymek / yemek istersin?
– Pembe olan mı sarı olan mı? / Ispanak mı çorba mı? gibi…
*Çocuklarına çizgi filmi kapatmadan 5 dakika önce biraz sonra çizgi filmini kapatacağım (büyük olan ok saatin şurasına geldiğinde) ya da bu son film bu bittiğinde çizgi filmi kapatıp benim istediğim şeyi yapacağız veya izleyeceğiz gibi önceden haber verilmelidir.
*Aynı şekilde çocuklarına oyunu kapatmadan 5 dakika önce haber verilmelidir ya da bu oyun bittiğinde oyunu kapatıp benim istediğim şeyi yapacağız gibi yönergeler verilmelidir.
*Küçük yaş çocuklarına olabildiğince çok yönerge verilmelidir ancak çocuğun inatçılık etmediği hususlarda. Çünkü onlar karar verme aşamasında zorluk çekerler.Onlara seçeneği sunduktan sonra galiba sen bunu giymek istiyorsun derseniz karar verme süresini kısaltmış olursunuz eğer onu isterse onu seçecektir ancak çoğunlukla kendi seçmiş kendi kararını kendi vermiş olmak için diğer seçeneği kabul edecektir.
*Çocuklardan beklenilen davranışlar açık ve anlaşılır şekilde çocuklara anlatılmalıdır.
*İnat anında çocuğun dikkati başka yönlere çekilmeye çalışılmalıdır.
*Çocuğun istedikleri şey , inatlaştıkları zamanlarda değil de normal davranış gösterdiğinde yerine getirilmelidir. Yoksa çocuk ağlayarak ya da ailesine nasıl bir tavır takındığında onun istediğini yapıyorlarsa o davranışı sergileyerek hep o şekilde isteklerini yaptırmaya çalışacaktır.
*Çocuğun her davranışına müdahale edilmeyip kendi yapacağı şeyleri yapmasına izin verilmelidir.
*Gerekli durumlarda kendi yapmak istediği şeylerde desteklendirilmelidir.
*Onun dedesi, ninesi vb de böyle inatçıydı denilerek çocuk etiketlenmemelidir.
*Çocuğa kararlı oldunduğu hissettirilmelidir.
*Dengeli bir tutum sergilenmelidir.Bir gün onun istediğini , sizin istemediğiniz o davranışı yaptığında kabul edip ertesi gün hayır diye diretilmemelidir.
*İnatçılık yaptığında çocukla ilgilenmeyin.Hatta ona da inatçılık yaptığın zaman senin söylediklerini duymayağım diyebilirsiniz.
*İnat ettiği zamanlarda herkesin size baktığını düşünerek bu konuyu evde konuşacağız deyip geri adım atmayın ! ve bu konuyu orada halledemiyorsanız sessiz bir yere gidip konuyu çözüme kavuşturun.Bu şekilde daha sonra karşınıza çıkabilecek daha büyük bir sorunu çözüme kavuşturmuş olacaksınız.
Dipnot:İnatçılık bazen çocukların atlatamadığı bir evre olup karakterlerinde aşırı derecede etkili olmaktadır.
Özellikle oğlak burcu olan çocukların daha fazla inatçı oldukları tespit edilmiştir.
Unutulmamalıdır ki gelişimde bireysel farklılıklar vardır.Bu yüzden de her çözüm yolu her çocuk için geçerli olmayacaktır!
“Öğüt vermek kolay, örnek olmak zordur.”
La Rochefaucauld
Yarın çocukları yaptığı yanlış tutum ve davranışlardan vazgeçirmek için ne yapıması gerektiği hakkında bilgi vereceğim…