Konkordato nedir? Şirketlerin Konkordato ilan etmesi ne anlama geliyor?

Konkordato ya da diğer bir ifadeyle iflas anlaşması, son dönemlerin merak edilen konusu oldu. Batık şirketlerin borçlarını ödeyebilmeleri için alacaklılarla yaptığı anlaşmayı ifade eden Konkordato’nun tarihte de örnekleri yer almıştır. Peki, Konkordato nedir ve ne anlama gelmektedir? İşte, iflas anlaşması olarak da bilinen bu sistem hakkında detaylı bilgiler.

Konkordato nedir?

Piyasa şartlarının iyi olmaması, borçlunun işlerinin bozulması, tahminlerinde yanılmış olması gibi sebeplerle, bir borçlunun mali durumu kötüleşmiş olabilir. Eğer borçlu bütün borçlarını ödemek zorunda bırakılırsa, borçlunun elindeki mevcudu bütün borçlarını ödemeye yetmeyecektir. Konkodato iyi niyetli borçlunun alacaklılarıyla yaptığı, ticaret mahkemesinin onayıyla geçerlilik kazanan anlaşmadır. Konkordato elinde olmayan nedenlerle borçlarının tümünü ödeyemeyen iyiniyetli borçlular için kabul edilmiş bir borç ödeme anlaşmasıdır. Bu yolla borçlu haciz ve iflas takibinden kurtulur. Konkordato ile borçlu, alacaklılarının çoğunluğuyla bir anlaşma yapar. Bu anlaşma ile alacaklılar bir oranda alacaklarından vazgeçerler. Borçlu da elindeki tüm mal varlığıyla borçlarını kabul edilen oranda öder ve geri kalan borçlarından kurtulur.

Konkordato neden yapılır?

Piyasa şartlarının iyi olmaması, borçlunun işlerinin bozulması, tahminlerinde yanılmış olması gibi sebeplerle, bir borçlunun mali durumu kötüleşmiş olabilir. Eğer borçlu bütün borçlarını ödemek zorunda bırakılırsa, borçlunun elindeki mevcudu bütün borçlarını ödemeye yetmeyecektir. Konkodato iyi niyetli borçlunun alacaklılarıyla yaptığı, ticaret mahkemesinin onayıyla geçerlilik kazanan anlaşmadır. Konkordato elinde olmayan nedenlerle borçlarının tümünü ödeyemeyen iyiniyetli borçlular için kabul edilmiş bir borç ödeme anlaşmasıdır. Bu yolla borçlu haciz ve iflas takibinden kurtulur. Konkordato ile borçlu, alacaklılarının çoğunluğuyla bir anlaşma yapar. Bu anlaşma ile alacaklılar bir oranda alacaklarından vazgeçerler. Borçlu da elindeki tüm mal varlığıyla borçlarını kabul edilen oranda öder ve geri kalan borçlarından kurtulur.

Böyle bir borçlu (eğer iflasa tabi ise) iflasın eşiğinde bulunmaktadır. Borçlu iflasa tabi değilse, elini çabuk tutup borçlunun mallarını daha önce haczettiren alacaklılar alacaklarına tam olarak kavuşacaklar, biraz daha geç davrananlar ise elleri boş döneceklerdir.

İşte, bu durumda olan bir borçlu, alacaklılarının çoğunluğu ile bir anlaşma yapar. Bu anlaşmaya göre, alacaklılar alacaklarının yüzde belli bir miktarından (mesela yüzde otuzundan) vazgeçerler. Borçlu, elindeki mevcudu ile, bütün borçlarını kabul edilen yüzde (Örnekde yüzde yetmiş) oranında öder, geri kalan borçlarından (Örnekde yüzde otuzundan) kurtulur.

Borçlunun alacaklılarının üçte iki çoğunluğu ile yaptığı ve onu kabul etmeyen diğer alacaklıları da bağlayan bu anlaşmaya konkordato denir.

Buna göre konkordato, borçlunun alacaklılarının (en az 2/3) çoğunluğu ile yaptığı ve ticaret mahkemesinin tasdiki ile hüküm ifade eden öyle bir anlaşmadır ki, bununla imtiyazsız alacaklılar borçluya karşı alacaklarının belirli bir yüzdesinden feragat ederler ve borçlu, borçlarının konkordatoda kabul edilen kısmını (yüzdesini) ödemekle, borçlarının tamamından kurtulur. Burada anlatılacak olan konkordato resmi konkordatodur. Bunun yanı sıra özel konkordato vardır. Alacak miktarında İndirim veya süre verilmesi şeklinde yapılabilen bu özel konkordato, tamamen alacaklılar ile borçlu arasında yapılmış bir anlaşmadır ve sözleşmenin tarafları olan alacaklılar ile borçlunun iradesine dayanır. Resmi konkordatodan farklı olarak özel konkor­dato, kabul etmeyen alacaklıyı bağlamaz ve resmi organların hiç bir şekilde katılımı söz konusu değildir.

I. Konkordato Talebi Konkordato hükümlerinden yararlanmak isteyen herhangi bir borçlu, İcra Tetkik Mercii Hakimliği?ne başvurur. Borçlu dilekçesinde, konkordato projesini bildirir ve ayrıntılı bir bilançosunu verir.

Tetkik mercii, borçlunun konkordato teklifini, konkordato mühleti veri­lebilmesi için gereken şartların bulunup bulunmadığını re?sen araştırır ve inceler. Borçlunun mevcudunun asgari yüzde elliyi karşılamaya yetip yetme­diği ve borçlunun teklifinin mevcudu ile mütenasip olup olmadığının tespiti için, Tetkik Merciinin re?sen bilirkişiye başvurması gerekir. Mercii bu şekilde yapacağı inceleme neticesinde şu iki karardan birini verecektir.

* Konkordato mühleti verilmesi için gerekli şartların mevcut olmadığı kanısına varırsa, konkordato teklifini reddeder.
* Gerekli şartların mevcut olduğu kanısına varırsa borçluya konkordato mühleti verir ve birde komiser tayin eder.

II. Konkordato Mühleti Konkordato projesini alan Tetkik Mercii, bu teklifi inceler ve teklifin öngörülen şartları haiz olduğu kanısına varırsa, borçluya iki aylık bir konkor­dato süresi verir. Mühlet verilebilmesi için borçlunun şu şartları taşıması gerekir.

Konkordato başvurusu nereye, nasıl yapılır?

Mali durumu bozularak ödeme gücünü kaybetmiş ve konkordato hükümlerinden faydalanmak isteyen borçlu, İcra Tetkik Mercii Hakimliği’ne başvurur. Borçlu dilekçesinde konkordato sürecinde borçlarını ödeyebileceği durumu gösteren projesini ve ayrıntılı bilançosunu verir.

Başvuru makamı borçlunun teklifini, konkordato süresi verilebilmesi için uygun şartlarının olup olmadığını araştırıp inceler. Borçlunun varlıklarının, borçların en az %50 sini karşılamaya yetip yetmeyeceği ve borçlunun teklifinin varlıkları ile uygun olup olmadığını tespit etmek için İcra Tetkik Merciinin bilirkişiye başvurması gereklidir. İcra Tetkik Mercii bilirkişinin yapacağı inceleme sonucunda;

Konkordato süresi verilmesi için gereken şartları borçlunun taşımadığı sonucuna varılırsa, konkordato başvurusu reddedilir.

Borçlunun gerekli şartları taşıdığı sonucuna varılırsa, borçluya konkordato süreci tayin edilir ve komiser atanır.

Konkordato süresi

Konkordato projesini inceleyen Tetkik Mercii, borçlunun teklifinin gerekli şartları taşıdığı kanısına varılırsa, borçluya iki aylık bir konkordato süresi verir. Süre verilebilmesi için borçlu;

Dürüst olmalıdır: Konkordato başvurusu yapan borçlu işlerinde dürüst ve teklifinde samimi olmalıdır.
Borçlarının en az %50’sini ödemeyi taahhüt etmelidir. (%50 asgari şarttır. borçlunun varlıkları borcun daha fazlasını karşılayabilecek durumda ise, borçlu o oranda taahhütte bulunmalıdır.)
Teklif olunan para borçlunun varlıkları ile uygunluk göstermelidir.

Tetkik mercii bu şartların varlığı durumunda borçluya iki aylık konkordato süresini verir. Bu kararla bir de konkordato komiseri atar ve mehil verildiğini ilan eder.

Süre, kararın verildiği tarihten itibaren işler ve takip eden ikinci ayın aynı gününde biter. Konkordato komiseri bu süre içerisinde rapor ve konkordato dosyası hazırlayarak mahkemeye verilmek üzere icra dairesine teslim etme mecburiyetindedir. Rapor üzerine Ticaret Mahkemesi konkordatonun tasdik edilip edilmeyeceği hakkında inceleme yapmaya başlayacaktır.

Konkordato sürecinin sonuçları nelerdir?

Konkordato sürecinin amaçları, verilen süre içerisinde borçlunun teklif ettiği konkordatonun alacaklılar tarafından incelenmesi ve mahkemece kabulü için zaman tanınmasıdır. Süreç içerisinde şu sonuçlar oluşabilir;

Borçluya karşı takip yapma yasağı: Konkordato sürecine giren borçluya kural olarak icra takibi yapılamaz, sürenin verilmesinden önce başlanmış takipler durur ( 3 ). Buna rağmen yapılan her türlü takip işlemleri geçersizdir, konkordatonun re’sen dikkate alınması gerekir. Konkordato süresi içerisinde borçlu aleyhine takip yapılması yasağının sonucu olarak süre ile kesişen zaman aşımı ve hak düşürücü süreler aşağıdaki durumlar haricinde işlemez.
Borçlu aleyhine rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılabilir veya daha önce başlamış olan rehin takiplerine devam edilebilir.

İcra ve İflas Kanunu 206. maddesinin 1. sırasında yazılı alacaklılar (Hizmetçi ücretleri, müstahdem ücretleri, Cenaze masrafları, nafaka alacakları, işçi ihbar ve kıdem tazminatları) mühlet süresince takip yapabilirler veya başlamış olan takiplerine devam edebilirler.

Konusu şahıs varlığı hakkı olan veya borçlunun malvarlığı ile ilgili olmayan ilamlı takipler devam edebilir.
Süreç içinde borçlu aleyhine dava açılabilir ve ihtiyati tedbir kararı alınabilir.

Borçlunun tasarruf yetkisinin kısıtlanması: Borçlu, malları üzerinde tasarruf yetkisine sahiptir. Fakat; yetkisinin kullanılması konkordato komiserinin denetimindedir. Borçlu, süreç içinde komiserin denetiminde işlerini yapmaya devem eder. Ancak, konkordato süresinin ilanından sonra borçlunun bazı işlemleri yapması kesinlikle yasaklanmış olup buna rağmen yaptığı işlemler hükümsüzdür. Bunlar; Mallarını rehnetmek,

Gayri menkullerini satmak ve gayri menkulleri üzerinde ayni hak tesis etmek,
Kefil olmak,

İvazsız tasarruflarda bulunmak (bağışlama, ariyet gibi)

Konkordatonun Tasdiki İçin Gerekli Şartlar

Borçlu dürüst olmalıdır.
Asgari yüzde elli ödeme taahhüdünde bulunmalıdır.
Teklif edilen ödeme, borçlunun malvarlığı ile orantılı olmalıdır.
Konkordato üçte iki çoğunlukla kabul edilmiş olmalıdır.
Borçlu, konkordatonun tasdik edilmesi halinde alacaklılara ödeyeceği miktar için yeterli miktarda teminat vermelidir.
Yargılama harç ve masraflarını depo etmelidir.

Konkordatonun Tasdik Kararı

Ticaret mahkemesi, yukarıda sayılan şartların varlığı halinde, konkordatonun tasdikine karar verir. Tasdik kararını veren mahkeme kararında, alacakları itiraza uğramış olan alacaklılara dava açmaları için yedi günlük süre verir. Bu süre içinde borçlu aleyhine dava açmayan alacaklıların hakları düşer. Yedi gün içinde dava açar ve davayı kazanırsa, borçludan alacağını konkordato şartlarına göre isteyebilir.

Konkordatonun Reddi Kararı

Ticaret mahkemesi, tasdik için gerekli şartlardan birinin bulunmadığı durumlarda tasdik talebini reddeder ve borçlunun haczedilebilen tüm mallarının ihtiyaten haczine karar verir. Alacaklılardan herhangi biri, konkordatonun reddi kararının kesinleşmesinden itibaren yedi gün içinde Ticaret Mahkemesine başvurarak borçlunun doğrudan iflasını isterse, mahkeme doğrudan iflasa karar vermek zorundadır.
Konkordatonun tasdiki veya reddi hakkındaki karar kesinleşince ilan edilir. Bu ilan ile konkordato mühletinin hükümleri biter.

Konkordatonun Hükümleri

Tasdik edilen konkordato, süre verilmesinden önce doğmuş olan tüm alacaklar için mecburidir. Konkordato tasdikinin kararının kesinleşmesinden sonra doğan alacakların konkordato ile ilgisi yoktur.
Tasdik edilerek kesinleşen konkordato red oyu vermiş veya alacağını konkordatoya yazdırmamış olan alacaklılar için de mecburidir. Borçlu bütün bu alacakları, konkordatoda kabul edilmiş olan oranda ve zamanında ödemek zorundadır.

Konkordato mecburiyetinin olmadığı durumlar nelerdir?

– Rehinli alacaklar: Rehin kıymeti ile karşılanan rehinli alacaklar için konkordato mecburi değildir. Rehinli alacaklılar alacağını rehin kıymetinden tam olarak alırlar.

– Amme alacakları: Tasdik edilen konkordato amme alacakları için mecburi değildir. Yani amme alacakları tam olarak ödenir.

– İmtiyazlı alacaklar: Konkordatoya yazdırılmış olan imtiyazlı alacaklar için konkordato mecburi değildir. Konkordatoya yazdırılmayan imtiyazlı alacaklar, imtiyazsız alacaklar gibi konkordato şartlarına göre ödenir.

– Konkordatonun müşterek borçlu ve kefillere tesiri: Alacaklı, konkordatoya kabul oyu vermemiş ise müşterek borçlu ve kefillere karşı bütün haklarını muhafaza eder. Yani onlardan konkordato yokmuş gibi alacağın tamamını isteyebilir. Bu halde müşterek borçlu veya kefil konkordato ile yapılan tenzilattan veya vadeden yararlanamaz. Ancak, alacaklı konkordatoyu kabul etmişse, müşterek borçlu veya kefilden de alacağını konkordato şartlarına göre isteyebilir. Fakat alacaklı, kendi haklarını müşterek borçlu veya kefile ödeme karşılığında temlik etmeyi teklif eder ve alacaklılar toplantısının en az on gün öncesinden bildirirse, müşterek borçlu veya kefile karşı haklarını tam olarak muhafaza eder. Ayrıca, alacaklı müracaat hakkına zarar gelmeksizin müşterek borçlu veya kefile konkordato müzakeresine katılma yetkisini verebilir ve onların kararını kabul taahhüdünde bulunabilir. Bunun üzerine müşterek borçlu veya kefil toplantıda nasıl oy kullanırsa kullansın alacaklı müşterek borçlu veya kefile karşı müracaat hakkını tam olarak muhafaza eder.

– Konkordato dışında yapılan vaatler: Borçlunun bütün alacaklılarına karşı eşit şekilde davranması ve her alacaklıya borcunu aynı oranda ödemesi gerekir. Bu nedenle borçlunun alacaklılarından birine, konkordato şartlarından fazla olarak ödeme vaadinde bulunması yasaktır ve bu vaatler geçersizdir.

– İpotek ve rehin alacaklılarının durumu: İpotek ve rehin alacaklıları, konkordato süreci içinde borçlu aleyhine takip yasağının istisnasını teşkil ederler. İpotek ve rehin alacaklıları, konkordato sürecinde takip yapabilir, daha önceden açmış oldukları takibe devam edebilir ve ipotekli veya rehinli malı satarak, alacaklarını satış bedelinden tahsil edebilirler. Alacağın rehinle karşılanmayan kısmı ise diğer alacaklar gibi konkordato şartlarına göre ödenir. Ancak, alacaklı rehin dışında kalan alacağını zamanında bildirmezse, açık kalan kısım için konkordatoda oy kullanma hakkını kaybeder.

Konkordatonun Feshi

Borçlunun dürüst olmayan hareketlerle konkordatonun tasdikini sağladığı anlaşılırsa, alacaklılar konkordatonun feshini isteyebilirler. Ayrıca, borçlu konkordatoya göre ödemesi gereken miktarı tam ve zamanında ödemediği takdirde de her alacaklı konkordatonun kendisi bakımından feshini isteyebilir.

Bir alacaklı için konkordatonun feshi: Borçlu konkordato şartlarına göre borçlarını belirlenen zaman ve oranlarda ödemek zorundadır. Aksi halde, her alacaklı alacağının konkordato şartlarına göre ödenmesi için borçlu aleyhine icra veya iflas takibi yapabilir. Yanı sıra, isteyen alacaklı konkordatonun kendisi açısından feshi için dava açabilir. Konkordato şartlarına göre alacak vadesinde ve tam olarak alacaklıya götürülüp ödenmemişse, alacaklı vade geçer geçmez, borçluya hiç bir bildirime gerek olmaksızın doğrudan doğruya konkordatonun feshi için dava açabilir. Mahkeme inceleme neticesinde alacağın konkordato şartlarına göre ödenmediğini tesbit ederse, konkordatonun sadece davacı alacaklı bakımından feshine karar verir. Bu durumda alacaklı alacağının tamamı için borçlu aleyhine icra veya iflas takibine geçebilir. Alacaklının takibe geçebilmesi için fesih kararının kesinleşmesi gerekmemektedir.

Konkordatonun tamamen feshi: Borçlunun kötü niyetli davranışları ile konkordatoyu tasdik ettirdiği öğrenildiği takdirde, alacaklılardan birinin talebi ile konkordato tamamen fesih edilir. Örneğin; borçlu bazı alacaklılar ile gizlice anlaşarak konkordato da teklif edilenden fazla para vermiş veya vaat etmiş ise; uydurma alacaklılar ile üçte iki çoğunluğu sağlamış veya bir kısım malını saklayarak mevcudunu daha az göstermiş ise yaptığı konkordato kötü niyetle elde edilmiş bir konkordatodur. Ticaret mahkemesi iddiaların doğru olduğu kanaatine varırsa, konkordatonun tamamen feshine karar verir. Bu durumda her alacaklı alacağının tamamı için borçlu aleyhine icra veya iflas takibi yapabilir.