SON TV / İSTANBUL
Türk pop müziğinin önemli isimlerinden Devlet Sanatçısı Ajda Pekkan, yıllardır seslendirdiği eserlerin dijital platformlarda izinsiz kullanıldığı iddiasıyla başlattığı hukuk mücadelesinde önemli bir karar elde etti.
İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, Pekkan’ın açtığı davanın kabulüne karar verdi.
Mahkeme, sanatçının 1965 yılında yayımladığı “Her Yerde Kar Var” ile başlayan müzik kariyerine ait toplam 373 şarkı kaydının dijital mecralarda izinsiz kullanılmasının önlenmesine hükmetti.
Karar, özellikle geçmiş yıllarda plak, kaset ve CD formatları için yapılan sözleşmelerin günümüz dijital müzik platformlarında hangi hakları kapsadığı sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
373 ŞARKININ DİJİTAL YAYININA YASAK
Ajda Pekkan’ın avukatı Ergin Akçay aracılığıyla açtığı davada Elenor Plak, Akbaş Müzik, Avrupa Müzik ve Odeon Müzik davalı olarak yer aldı.
Müzik yapımcılarının meslek birliği MÜ-YAP ise davaya ferî müdahil sıfatıyla katıldı.
Mahkeme, davalı şirketlerin ve ferî müdahilin savunmalarını değerlendirerek davanın kabulüne hükmetti.
Karar kapsamında, Ajda Pekkan’ın icracı sanatçı sıfatından kaynaklanan hakları dikkate alınarak 373 şarkı kaydının dijital platformlarda izinsiz yayımlanmasının önlenmesine karar verildi.
“BAMBAŞKA BİRİ”, “PETROL” VE “KİMLER GELDİ KİMLER GEÇTİ”
Mahkeme kararının kapsamına Ajda Pekkan’ın müzik kariyerinde önemli yer tutan çok sayıda kayıt girdi.
Bunlar arasında “Her Yerde Kar Var”, “Bambaşka Biri”, “Kimler Geldi Kimler Geçti”, “Haykıracak Nefesim Kalmasa Bile”, “Boş Sokak”, “Uykusuz Her Gece”, “Ya Sonra”, “Dile Kolay” ve “Yeniden Başlasın” gibi eserlerin kayıtları bulunuyor.
Ayrıca “Süper Star 1”, “Süper Star 2”, “Ajda Pekkan 1972”, “Pour Lui” ve “Pet’r Oil” gibi albüm ve kayıtların da dava kapsamında değerlendirildiği belirtildi.
Dokuz CD’den oluşan “Ajda Pekkan Box Set” ve üç CD’lik “Ajda Pekkan Koleksiyon” serisindeki kayıtlar da kararın kapsamına girdi.
MAHKEMEDEN DİJİTAL TELİF HAKLARINA İLİŞKİN ÖNEMLİ TESPİT
Davanın en dikkat çekici yönünü, geçmiş yıllarda yapılan müzik sözleşmelerinin dijital yayın haklarını kapsayıp kapsamadığına ilişkin hukuki değerlendirme oluşturdu.
Mahkemenin gerekçeli kararında, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 25’inci maddesinde düzenlenen umuma iletim hakkının internet ortamındaki kullanımı üzerinde duruldu.
2001 yılında yapılan yasal düzenlemeyle internet üzerinden umuma iletim hakkının açık biçimde düzenlendiği hatırlatıldı.
Kararda, Kanun’un 51’inci maddesi kapsamında henüz doğmamış hakların önceden devrine ilişkin hukuki sınırlamalara dikkat çekildi.
Bu nedenle geçmişte yapılan sözleşmelerin, dijital yayın hakkının devredildiği anlamına kendiliğinden gelmeyeceği değerlendirildi.
PLAK VE KASET SÖZLEŞMESİ DİJİTAL YAYIN İZNİ SAYILMAYACAK
Mahkemenin üzerinde durduğu bir diğer konu, sanatçıların müzik yapımcılarıyla imzaladığı eski sözleşmeler oldu.
Kararda, 2001 sonrasında düzenlenen bazı muvafakatnamelerde kullanım izinlerinin plak, kaset, CD ve LP gibi fiziksel formatlarla sınırlandırıldığına dikkat çekildi.
Sözleşmelerde genel kanun hükümlerine atıf yapılmasının, dijital platformlarda sınırsız kullanım izni verildiği anlamına gelmeyeceği belirtildi.
Bu değerlendirme, özellikle eski müzik kayıtlarının YouTube, Spotify ve Apple Music gibi platformlarda yayımlanmasına ilişkin izinlerin ayrıca incelenmesi gerektiğini ortaya koydu.
YAPIM ŞİRKETİNİN HAKKI SANATÇININ İZNİNİN YERİNE GEÇMEYECEK
Mahkeme, müzik yapımcılarının ses kayıtları üzerindeki bağlantılı hakları ile icracı sanatçıların hakları arasındaki ayrıma da dikkat çekti.
Bir yapım şirketinin ses kaydı üzerinde hak sahibi olması, icracı sanatçının ayrıca izin vermesi gereken kullanımlar bakımından tek başına yeterli kabul edilmedi.
Bu kapsamda dijital yayın hakkının kullanılması için ilgili hak sahiplerinin izinlerinin ve sözleşmelerdeki yetkilerin değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Karar, yapımcıların haklarını tamamen ortadan kaldırmamakla birlikte, sanatçıların icraları üzerindeki bağımsız haklarının korunması açısından önem taşıyor.
TELİF HAKLARI DİJİTAL ÇAĞDA DAHA ÖNEMLİ HALE GELECEK
Müzik tüketiminin plak ve kasetlerden dijital platformlara taşınması, eserlerin kullanım biçimini ve gelir modellerini önemli ölçüde değiştirdi.
Geçmişte fiziksel albüm satışları üzerinden yürütülen müzik ekonomisi, günümüzde internet üzerinden dinleme, dijital dağıtım ve çevrim içi yayıncılık faaliyetleriyle genişledi.
Ajda Pekkan davasında verilen karar, bu dönüşüm karşısında sanatçıların haklarının eski sözleşmelerle sınırsız biçimde devredilmiş sayılamayacağını ortaya koyması bakımından dikkat çekiyor.
Dijital müzik kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte telif ve bağlantılı hakların kapsamının, sözleşmelerdeki izinlerin ve gelir paylaşımının önemi daha da artacak.
YARGITAY VE İSTİNAF KARARLARINA VURGU
Mahkemenin gerekçesinde, icracı sanatçıların dijital yayın haklarına ilişkin Bölge Adliye Mahkemeleri ve Yargıtay kararlarının da dikkate alındığı belirtildi.
Dijital platformların yaygınlaşmasının, sanatçıların kanundan doğan haklarının göz ardı edilmesine gerekçe oluşturamayacağı yönündeki hukuki yaklaşım öne çıktı.
Bu değerlendirmeler, benzer uyuşmazlıklarda sözleşmelerin kapsamının ve hak sahiplerinin izinlerinin belirlenmesi açısından önem taşıyor.
MÜZİK SEKTÖRÜNDE YENİ DAVALARIN ÖNÜNÜ AÇABİLİR
Ajda Pekkan lehine verilen kararın, özellikle eski albümlerin dijital platformlarda yayımlanmasına ilişkin benzer uyuşmazlıklarda gündeme gelmesi bekleniyor.
Geçmişte yapım şirketleriyle sözleşme imzalayan sanatçılar, bu sözleşmelerin dijital kullanım haklarını kapsayıp kapsamadığını yeniden değerlendirebilir.
Ancak her sözleşmenin içeriği ve hukuki koşulları farklı olduğundan, kararın bütün sanatçılar ve yapım şirketleri bakımından otomatik olarak aynı sonucu doğurması söz konusu değil.
Kararın kesinleşme durumu da sonraki hukuki süreçler açısından önem taşıyor.
SANATÇILARIN DİJİTAL HAKLARI GÜNDEMDE KALACAK
Ajda Pekkan’ın 373 şarkı kaydı için açtığı davada verilen karar, yalnızca bir sanatçının repertuvarına ilişkin uyuşmazlık olarak değil, dijital yayıncılıkta icracı sanatçıların haklarının korunması açısından da değerlendiriliyor.
Müzik sektöründe dijital gelirlerin ve çevrim içi kullanım biçimlerinin artmasıyla telif sözleşmelerinin daha ayrıntılı hazırlanması, hak sahiplerinden alınan izinlerin açıkça belirlenmesi ve geçmiş kayıtların hukuki durumunun incelenmesi önem kazanacak.
İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin kararı, müzik eserlerinin dijital ortamda kullanılmasında sanatçıların haklarının gözetilmesi gerektiğine ilişkin hukuki yaklaşımı güçlendiren bir gelişme olarak öne çıkıyor.
ETİKETLER:#AjdaPekkan #TelifHakları #TelifDavası #FikriMülkiyet #FikriVeSınaiHaklar #DijitalMüzik #SanatçıHakları #MÜYAP #MüzikSektörü #SonTV









