SON TV / DÜNYA
İngiltere’de köle ticareti ve sömürgecilik geçmişi nedeniyle resmî özür dilenmesi ve mağdurların torunlarına tazminat ödenmesi tartışmaları sürerken, ülkenin eski Başbakanı Boris Johnson’dan dikkat çeken bir açıklama geldi.
Johnson, İngiliz Daily Mail gazetesinde 7 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan köşe yazısında ailesinin geçmişine ilişkin bugüne kadar kamuoyunda fazla bilinmeyen ayrıntıları anlattı.
Eski Başbakan, Çerkes kökenli büyük büyükannesi Hanife Feride’nin 19. yüzyılda Kafkasya’dan İstanbul’a getirildiğini, Kapalıçarşı’daki köle pazarında satıldığını ve henüz 13 yaşındayken kendisinden 30 yaş büyük bir erkekle evlendirildiğini belirtti.
Johnson, ailesinin kölelik geçmişini İngiltere’de yeniden gündeme gelen tarihsel sorumluluk ve tazminat tartışmalarına örnek gösterdi.
BÜYÜK BÜYÜKANNESİNİN HİKÂYESİNİ ANLATTI
Boris Johnson, ailesinin köklerini araştıran kız kardeşi Rachel Johnson ve kuzeni Sinan’ın çalışmalarına değinerek büyük büyükannesi Hanife Feride’nin yaşam öyküsünü paylaştı.
Johnson’ın aktardığına göre Hanife Feride, 19. yüzyılın ortalarında Rus İmparatorluğu’nun Kafkasya’daki askeri harekâtları sırasında yurdundan ayrılmak zorunda kalan Çerkesler arasındaydı.
Henüz çocuk yaşta memleketinden koparılan Hanife Feride, Karadeniz üzerinden yaklaşık 10 gün süren gemi yolculuğunun ardından İstanbul’a getirildi.
Ancak küçük kızın İstanbul’da karşılaştığı durum, ailesinin sonraki kuşaklara aktardığı trajik bir hikâyeye dönüştü.
İSTANBUL KAPALIÇARŞI’DA KÖLE OLARAK SATILDI
Boris Johnson, büyük büyükannesi Hanife Feride’nin İstanbul’a getirildikten sonra Kapalıçarşı’nın kuzeydoğu bölümünde bulunan köle pazarında satışa çıkarıldığını anlattı.
Johnson’ın aile anlatımına göre, o dönemde Kafkasya’dan Osmanlı topraklarına gelen çok sayıda Çerkes kadın ve kız çocuğu köle ticaretine konu oluyordu.
Eski Başbakan, yazısında 19. yüzyılın ortalarında yayımlanan İngiliz gazetelerindeki haberlerden de örnek verdi.
Dönemin basınında Çerkes kız çocuklarının satış fiyatlarının 100 sterlinden 5 sterline kadar düştüğüne ilişkin haberlerin bulunduğunu aktardı.
Bu rakamlar dönemin köle ticaretini anlatırken, Hanife Feride’nin hangi bedelle satıldığına ilişkin kesin bir bilgi paylaşılmadı.
13 YAŞINDA 43 YAŞINDAKİ ADAMLA EVLENDİRİLDİ
Johnson’ın anlattığı aile geçmişinde en dikkat çekici ayrıntılardan biri de Hanife Feride’nin çocuk yaşta evlendirilmesi oldu.
Eski Başbakan’ın aktardığına göre İstanbul’daki köle pazarında satışa çıkarılan Hanife Feride, bir Türk kadın tarafından satın alındı.
Kadın, küçük kızı evine götürdü ve eğitim almasını sağladı.
Ancak daha sonra Hanife Feride, kendisini satın alan kadının 43 yaşındaki dul oğluyla evlendirildi.
İş insanı olduğu belirtilen Ahmed Hamdi ile evlendirildiğinde Hanife Feride henüz 13 yaşındaydı.
Boris Johnson, büyük büyükannesinin yaşadıklarını anlatırken ailesinin geçmişinde kölelik mağduriyetinin bulunduğunu vurguladı.
OSMANLI BAKANI ALİ KEMAL’İN ANNESİYDİ
Boris Johnson’ın aile geçmişine ilişkin açıklaması, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde gazetecilik ve Dahiliye Nazırlığı görevlerinde bulunan Ali Kemal’le olan akrabalık bağını da yeniden gündeme getirdi.
Çerkes kökenli Hanife Feride, Ali Kemal’in annesiydi.
Ali Kemal’in İngiltere’de doğan oğlu Osman Wilfred Kemal, daha sonra Johnson soyadını aldı.
Wilfred Johnson, Boris Johnson’ın baba tarafından dedesiydi.
Böylece Boris Johnson’ın ailesinin bir kolunun Osmanlı dönemindeki İstanbul’a ve Kafkasya’dan gelen Çerkes bir kadının yaşamına uzandığı ortaya konuldu.
“BENİM TAZMİNATIM NEREDE?”
Eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson, büyük büyükannesinin yaşadığı haksızlığı İngiltere’deki kölelik tazminatı tartışmalarına örnek gösterdi.
Johnson, köleleştirilmiş bir kadının soyundan geldiğini belirterek kendi ailesinin de tazminat talep edip etmemesi gerektiğini sorguladı.
İngiltere’nin geçmişteki köle ticareti nedeniyle bugün yaşayan vatandaşların vergileriyle tazminat ödenmesine karşı çıkan Johnson, böyle bir yaklaşımın hangi noktada sınırlandırılacağını gündeme getirdi.
Johnson, atasının uğradığı haksızlığın inkâr edilemeyeceğini ancak geçmişte işlenen suçların mali sorumluluğunun sonraki kuşaklara yüklenmesini doğru bulmadığını savundu.
TÜRK VERGİ MÜKELLEFLERİNİ DE GÜNDEME GETİRDİ
Boris Johnson, köşe yazısında Türkiye üzerinden de bir değerlendirme yaptı.
Büyük büyükannesi Hanife Feride’nin Osmanlı İmparatorluğu döneminde İstanbul’da köle olarak satıldığını hatırlatan Johnson, bugün yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bu olay nedeniyle neden mali sorumluluk üstlenmesi gerektiğini sorguladı.
Eski Başbakan, geçmişte farklı devlet ve yönetimler altında gerçekleşen olaylardan dolayı bugünkü toplumlara tazminat yükümlülüğü getirilmesinin tartışmalı sonuçlar doğuracağını savundu.
RUSYA’YA DA TAZMİNAT GÖNDERMESİ
Johnson, Hanife Feride’nin Kafkasya’dan ayrılmak zorunda kalmasına neden olan tarihsel gelişmelere de değindi.
- yüzyılda Rus İmparatorluğu’nun Kafkasya’daki askeri harekâtlarının Çerkes halkı üzerinde ağır sonuçlar doğurduğunu belirtti.
Bu durumun da tarihsel sorumluluk açısından değerlendirilmesi gerektiğini savunan Johnson, aynı mantıkla Rusya’dan da tazminat talep edilebileceğine işaret etti.
Johnson, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin yönetiminden böyle bir talebe olumlu karşılık verilmesini beklemediğini de dile getirdi.
İNGİLTERE’DE KÖLELİK TAZMİNATI TARTIŞMASI BÜYÜYOR
Boris Johnson’ın açıklamaları, İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın ülkesinin transatlantik köle ticaretindeki tarihsel rolüne ilişkin resmî özür taleplerini değerlendirmeye açık olduğunu açıklamasının ardından geldi.
İngiliz hükümeti, köle ticaretinden etkilenen ülkeler ve topluluklarla belirli bir takvime bağlı diyalog süreci yürütmeye hazır olduğunu bildirdi.
Görüşmelerin yaklaşık bir yıl içerisinde tamamlanabileceği ifade edilirken, kölelik ve sömürgecilik geçmişinden kaynaklanan talepler İngiltere siyasetinin önemli tartışma başlıklarından biri hâline geldi.
Başbakan Burnham, resmî özür konusundaki taleplerin görüşülebileceğini belirtirken doğrudan mali tazminat ödenmesine destek vermediğini açıkladı.
KARAYİP ÜLKELERİ İÇİN 40 MİLYON STERLİN
İngiliz hükümeti, Karayip ülkelerinde altyapı yatırımlarını desteklemek amacıyla üç yıllık dönemde 40 milyon sterlinlik kaynak ayrılacağını duyurdu.
Kaynağın özellikle altyapı ve enerji alanındaki projelere destek sağlaması öngörülüyor.
Ancak Karayip ülkelerindeki bazı temsilciler ve tarihsel adalet kampanyası yürüten kuruluşlar, açıklanan desteğin köle ticaretinin sonuçları karşısında yetersiz olduğunu savundu.
Bazı ülkeler, tarihsel zararların giderilmesine yönelik daha kapsamlı adımlar atılmasını talep ediyor.
JOHNSON’DAN YÜZ MİLYARLARCA STERLİNLİK YÜK UYARISI
Boris Johnson ise hükümetin başlattığı görüşmelerin ilerleyen yıllarda İngiliz vergi mükellefleri açısından büyük mali yükümlülükler doğurabileceğini ileri sürdü.
Johnson, geçmişteki köle ticareti nedeniyle tazminat taleplerinin yüz milyarlarca sterline ulaşabileceğini iddia etti.
İngiltere’nin kamu borcu ve borç faizlerine yönelik harcamalarına işaret eden Johnson, ülkenin ekonomik koşulları altında yeni mali sorumlulukların gündeme getirilmesini eleştirdi.
Eski Başbakan ayrıca İngiltere Kilisesi’nin köle ticaretiyle tarihsel bağlantıları nedeniyle oluşturduğu 100 milyon sterlinlik fonu da değerlendirdi.
Johnson, geçmişte yaşanan olayların bugün yaşayan kuşaklar üzerinde sürekli yeni mali yükümlülükler doğurmasının doğru olmadığını savundu.
193 ÜLKEDEN 171’İNİ İŞGAL ETTİĞİ İDDİASINI HATIRLATTI
Boris Johnson, köşe yazısında İngiltere’nin tarih boyunca Birleşmiş Milletler üyesi 193 ülkeden 171’ini işgal ettiğine ilişkin yaygın bir tarihsel iddiayı da gündeme getirdi.
Johnson, geçmişteki bütün savaşlar, işgaller ve sömürgecilik faaliyetleri için bugünkü devletlerden tazminat talep edilmesi hâlinde bunun sonu gelmeyen anlaşmazlıklara yol açabileceğini savundu.
Eski Başbakan, köleliğin tarihsel bir haksızlık olduğunu kabul etmekle birlikte maddi tazminat taleplerinin günümüz toplumları üzerindeki sonuçlarının da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
KRAL III. CHARLES DA TARTIŞMALARIN MERKEZİNDE
Kölelik geçmişi nedeniyle resmî özür ve tazminat talepleri, Antigua ve Barbuda’da düzenlenen İngiliz Milletler Topluluğu liderler zirvesinde de gündeme geldi.
İngiltere Kralı III. Charles, transatlantik köle ticaretinin neden olduğu acılara ilişkin derin üzüntüsünü dile getirdi.
Kral Charles’ın açıklamaları, İngiltere’nin sömürgecilik geçmişiyle yüzleşmesine yönelik tartışmaların yeniden gündeme geldiği bir dönemde yapıldı.
Buckingham Sarayı ise Kral’ın İngiliz Milletler Topluluğu başkanı olarak ülkeler arasındaki diyaloğu teşvik ettiğini, hükümetin siyasi kararlarını belirleme yetkisinin bulunmadığını vurguladı.
JOHNSON: GEÇMİŞİN FATURASI BUGÜNE KESİLMEMELİ
İngiltere’nin eski Başbakanı Boris Johnson, ailesinin İstanbul’a uzanan geçmişini anlattığı yazısında hükümetin kölelik tazminatı tartışmalarına yaklaşımını eleştirmeyi sürdürdü.
Johnson, büyük büyükannesi Hanife Feride’nin çocuk yaşta köle olarak satılmasını tarihsel bir haksızlık olarak değerlendirirken, bu olaydan hareketle kendi ailesine maddi tazminat ödenmesinin de doğru olmayacağını savundu.
Eski Başbakan, İngiltere hükümetinin resmî özür konusundaki görüşmeleri yeniden değerlendirmesi gerektiğini belirterek geçmişte yaşanan olayların bugünkü kuşaklara mali sorumluluk olarak yüklenmesine karşı çıktı.
Johnson’ın açıklamaları, hem İngiltere’deki kölelik tazminatı tartışmalarını hem de ailesinin Osmanlı İstanbul’una uzanan geçmişini yeniden uluslararası kamuoyunun gündemine taşıdı.
ETİKETLER:#BorisJohnson #İngiltere #Kapalıçarşı #İstanbul #HanifeFeride #Osmanlıİmparatorluğu #Çerkesler #Kölelik #KölelikTazminatı #AndyBurnham #KralCharles #DailyMail #SonTV
