SON.TV/ANKARA
Anayasa Mahkemesi (AYM) İkinci Bölümü, cezaevindeki kitap ve yayın uygulamalarına ilişkin şikâyeti süre yönünden reddedilen Nurhan Yılmaz’ın bireysel başvurusunu karara bağladı.
20 Ekim 2026 tarihli ve 33406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre, ifade özgürlüğüyle bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine hükmedildi. AYM’nin resmî toplantı sonuçlarında da 2021/29809 numaralı başvuru hakkında ihlal kararı verildiği doğrulandı.
KİTAP VE YAYIN UYGULAMALARINA İTİRAZ ETTİ
Kararda aktarılan bilgilere göre süreç, Gebze Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda kitap ve dergilerin kabulü, odalarda bulundurulabilecek yayın sayısı ve kütüphane kullanımına ilişkin düzenlemelerle başladı.
Kurumun Eğitim Kurulu, 10 Aralık 2019 ve 25 Şubat 2020 tarihlerinde çeşitli kararlar aldı. Bu kararlarda kitap ve dergi sayısına getirilen sınırlar ile yayınların temin edilmesine ilişkin esaslar belirlendi.
Ardından 28 Ocak 2021 tarihinde koğuşlardaki ilan panolarına yeni bir bilgilendirme yazısı asıldı. Yazıda, posta, kargo ve ziyaret yoluyla gelen kitapların verilme zamanları, kitap kotası ve kütüphaneden alınan kitapların kullanım süresi gibi konular düzenlendi. Yakın tarihte yayınların kuruma kabulüne ilişkin kılavuz niteliğinde başka bir duyuru da yapıldı.
2021’DEKİ DUYURULARA ŞİKÂYET, 2019 KARARINA GÖRE RET
Başvurucu, 19 Şubat 2021 tarihli iki ayrı dilekçeyle bu duyuruları infaz hâkimliğine taşıdı. Duyurularda itiraz yolu ve süresinin gösterilmediğini, uygulamaların hukuka aykırı olduğunu ileri sürdü.
Gebze İnfaz Hâkimliği ise dilekçeleri birleştirerek şikâyeti, Eğitim Kurulu’nun 10 Aralık 2019 tarihli kararına yönelik kabul etti. Bu kararın 11 Aralık 2019 tarihinde ilan edildiğini belirten hâkimlik, 15 günlük sürenin geçirildiği gerekçesiyle şikâyeti reddetti.
Başvurucunun bu karara itirazı da Gebze 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedildi. Bunun üzerine bireysel başvuru yapıldı.
AYM: ŞİKÂYETİN NEDEN ESKİ KARARLA SINIRLANDIRILDIĞI AÇIKLANMADI
Anayasa Mahkemesi, başvurucunun açıkça 2021 yılındaki duyurulardan şikâyet ettiğine dikkat çekti. Buna rağmen infaz hâkimliğinin incelemeyi neden 2019 tarihli kararla sınırladığının anlaşılamadığını belirtti.
Yüksek Mahkeme, şikâyete konu duyuruların içeriğinin eski kararla aynı olmadığını, başvurucunun da dilekçelerinde o tarihlerde yapılan duyurulara itiraz ettiğini vurguladı.
Kararda ayrıca 2021 tarihli duyurularda başvuru yolu ve süresine ilişkin bilgi bulunmadığına işaret edildi. Şikâyetin hangi gerekçeyle süre yönünden reddedildiğinin yargı kararlarında açıklanmadığı kaydedildi.
KISITLAMALARIN ESASI İNCELENMEDİ
AYM’ye göre infaz hâkimliğinin, başvurucunun şikâyetine uygun biçimde duyuruların içeriğini incelemesi ve düzenlemelerin Anayasa’ya, ilgili mevzuata ve AYM içtihatlarına uygunluğunu denetlemesi gerekiyordu.
Ancak hâkimlik, şikâyete konu olmayan eski kararı esas alarak süre değerlendirmesi yaptı. Kitap ve yayınlara erişimi sınırlayan uygulamaların gerekliliği ve ölçülülüğü hakkında inceleme gerçekleştirmedi.
Bu gerekçelerle Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğüyle bağlantılı olarak, 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşıldı.
TAHLİYE NEDENİYLE YENİDEN YARGILAMA YAPILMAYACAK
Başvurucunun ceza infaz kurumundan tahliye edildiğini belirleyen AYM, ihlalin sonuçlarının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmadığını değerlendirdi.
Mahkeme, başvurucuya net 30 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Kararın bir örneğinin bilgi için Gebze İnfaz Hâkimliği’ne ve Adalet Bakanlığı’na gönderilmesi kararlaştırıldı.
5 Mayıs 2026 tarihli karar oybirliğiyle alındı.
ETİKETLER: #AnayasaMahkemesi #AYM #Cezaevi #Kitap #İfadeÖzgürlüğü #EtkiliBaşvuruHakkı #Hakİhlali #Tazminat #Yargı
